Ουμπέρτο Έκο – O βλάκας


Share/Bookmark
Και ο βλάκας;» Α! Ο βλάκας δεν κάνει λάθη

συμπεριφοράς. Κάνει λάθος συλλογισμούς. Είναι αυτός που λέει ότι όλοι οι σκύλοι είναι κατοικίδια ζώα και όλοι οι σκύλοι γαβγίζουν, όμως και οι

γάτοι είναι κατοικίδια ζώα, επομένως γαβγίζουν. Ή ότι όλοι οι Αθηναίοι

είναι θνητοί, όλοι οι κάτοικοι του Πειραιά είναι θνητοί, επομένως όλοι

οι κάτοικοι του Πειραιά είναι Αθηναίοι». Πράγμα που ισχύει». Ναι, αλλά συμπτωματικά. Ο βλάκας μπορεί να πει και κάτι σωστό, όμως για λανθασμένους λόγους». Μπορούμε να πούμε λανθασμένα πράγματα, αρκεί οι λόγοι να είναι σωστοί». Κατ’ ανάγκην. Αλλιώς γιατί να πασχίζουμε τόσο να είμαστε έλλογα όντα;» Όλοι οι μεγάλοι ανθρωπόμορφοι πίθηκοι

κατάγονται από κατώτερες μορφές ζωής, οι άνθρωποι κατάγονται από

κατώτερες μορφές ζωής, άρα όλοι οι άνθρωποι είναι μεγάλοι ανθρωπόμορφοι

πίθηκοι». Αρκετά καλά. Φτάσαμε ήδη στο κατώφλι

όπου υποπτεύεστε ότι κάτι δεν πάει καλά, όμως χρειάζεται λίγη δουλειά

για ν’ αποδείξετε τι και γιατί. Ο βλάκας είναι παμπόνηρος. Τον ανόητο

τον αναγνωρίζουμε αμέσως (κι ας μη μιλήσουμε για τον κρετίνο), ενώ ο

βλάκας κάνει συλλογισμούς περίπου σαν τους δικούς μας, εκτός από κάτι

απειροελάχιστο. Είναι δεξιοτέχνης των παραλογισμών. Ένας επιμελητής

εκδόσεων δεν έχει σωτηρία, πρέπει ν’ ασχολείται μαζί του ως τον αιώνα

τον άπαντα. Εκδίδονται πολλά βιβλία από βλάκες γιατί εκ πρώτης όψεως μας πείθουν. Ο επιμελητής εκδόσεων δεν έχει εκπαιδευτεί ν’ αναγνωρίζει τους βλάκες. Αφού δεν το κάνει η Ακαδημία των Επιστημών, γιατί να το κάνουν

οι εκδόσεις;» Δεν το κάνει ούτε η φιλοσοφία. Ο

οντολογικός συλλογισμός του Αγίου Ανσέλμου είναι βλακώδης. Ο Θεός

οφείλει να υπάρχει επειδή μπορώ να τον συλλάβω ως ον που διαθέτει παν το τέλειο, συμπεριλαμβανομένης και της ύπαρξης. Συγχέει το υπάρχον στη

σκέψη με το υπαρκτό στην πραγματικότητα». Ναι, αλλά είναι βλακώδης και η ανασκευή του Γκονιλόν. Μπορώ να σκεφτώ ένα νησί στη θάλασσα ακόμα κι αν αυτό το

νησί δεν υπάρχει. Συγχέει τη σκέψη του ικανού με τη σκέψη του

αναγκαίου». Διαμάχη μεταξύ βλακών». Βεβαίως, κι ο Θεός διασκεδάζει με την

ψυχή του. Θέλησε να παραμείνει ασύλληπτος απλώς για να δείξει ότι ο

Ανσέλμος και ο Γκονιλόν ήταν βλάκες. Τι υπέρτατος σκοπός της

δημιουργίας, τι λέω, της ίδιας της πράξης χάριν της οποίας απαιτείται ο

Θεός. Τα πάντα να στοχεύουν στην καταγγελία της βλακείας του κόσμου». Περιστοιχιζόμαστε από βλάκες». Δεν υπάρχει διαφυγή. Όλοι είναι βλάκες, εκτός από εμάς τους δυο. Ή μάλλον, μην προσβληθείτε, εκτός από σας». Νομίζω ότι εδώ υπεισέρχεται η απόδειξη του Γκέντελ». Δεν ξέρω, είμαι κρετίνος. Πυλάδη!» Μα είναι η σειρά μου». Θα τα μοιράσουμε στο τέλος. Ο

Επιμενίδης ο Κρης λέει ότι όλοι οι Κρήτες είναι ψεύτες. Αν το λέει αυτός που είναι Κρης, και γνωρίζει καλά τους Κρήτες, τότε είναι αλήθεια». Αυτό είναι βλακώδες». Απόστολος Παύλος. Επιστολή προς Τίτον.

Ακούστε και αυτό: όλοι όσοι πιστεύουν ότι ο Επιμενίδης είναι ψεύτης δεν

μπορεί παρά να πιστέψουν τους Κρήτες, οι Κρήτες όμως δεν πιστεύουν τους

Κρήτες διότι ουδείς Κρης πιστεύει ότι ο Επιμενίδης είναι ψεύτης». Αυτό είναι βλακώδες ή όχι;» Σκεφτείτε το μόνο σας. Σας είπα ότι ο βλαξ δύσκολα εντοπίζεται. Ένας βλάκας μπορεί να πάρει ακόμα και το βραβείο Νόμπελ». Αφήστε με να σκεφτώ. Μερικοί απ’ αυτούς που δεν πιστεύουν ότι ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο σε εφτά ημέρες δεν

είναι φονταμενταλιστές (Θρησκευτικό κίνημα του Προτεσταντισμού στις

αρχες του αιώνα μας που αντιτάχθηκε στις εξελίξεις και κήρυττε το

αλάνθαστο της Αγίας Γραφής) , όμως ορισμένοι φονταμενταλιστές πιστεύουν

ότι ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο σε εφτά ημέρες, επομένως όλοι όσοι δεν

πιστεύουν ότι ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο σε εφτά ημέρες δεν είναι

φονταμενταλιστές. Είναι βλακώδες ή όχι;» Θεέ μου - είναι η ώρα να το πω... Δεν ξέρω. Εσείς τι λέτε;» Οπωσδήποτε είναι, έστω κι αν είναι

αληθές. Καταπατά έναν από τους νόμους των συλλογισμών. Δεν συνάγονται

καθολικές προτάσεις από δύο επιμέρους». Κι αν είστε εσείς ο βλάκας;» Τότε θα είχα καλή και αιώνια συντροφιά». Ε, ναι, η βλακεία μάς περιβάλλει. Κι

ίσως χάρη σ’ ένα λογικό σύστημα, διαφορετικό από το δικό μας, η βλακεία

μας να είναι δική τους σοφία. Ολόκληρη η ιστορία της λογικής αποτελεί εξ ορισμού μια έννοια ευάλωτη στη βλακεία. Παραείναι αχανής. Κάθε μεγάλος

στοχαστής είναι ο βλάκας κάποιου άλλου». Η σκέψη ως συνεκτική μορφή βλακείας». Όχι. Η βλακεία μιας σκέψης είναι η ασυναρτησία μιας άλλης σκέψης». Εμβριθέστατο. Είναι δύο η ώρα, σε λίγο ο Πυλάδης κλείνει και δε φτάσαμε ακόμα στους τρελούς». Κοντεύω. Τον τρελό τον αναγνωρίζεις

αμέσως. Είναι ένας βλάκας που δεν ξέρει τα κόλπα. Ο βλάκας προσπαθεί να

αποδείξει τη θέση του, έχει λογική αλλήθωρη, ωστόσο έχει λογική. Ο

τρελός, αντίθετα, δε νοιάζεται για τη λογική, προχωρεί με

βραχυκυκλώματα. Γι’ αυτόν, το καθετί αποδεικνύει τα πάντα. Ο τρελός έχει μια έμμονη ιδέα, και οτιδήποτε βρει του κάνει για να την υποστηρίξει.

Τον τρελό τον αναγνωρίζεις από τις ελευθερίες που παίρνει μπροστά στο

καθήκον της απόδειξης, από την ευκολία με την οποία δέχεται

επιφοιτήσεις. Από το βιβλίο του Ουμπέρτο Έκο

"Το εκκρεμές του Φουκώ" Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Via

SENARIA.GR
Share on Google Plus
ERGASIA

About NEWS

    ( ΣΧΟΛΙΑ ) Comment
    Facebook Comment